|
گاه نگاهي بر آسمان ادیان
|
آخرين قسمت كتب عهد قديم(بخش سوم)، حكمت، مناجات و شعر است كه 5 كتاب را شامل است:
1. كتاب ايوب، كه داستان زندگي رنج بار و پر مصيبت ايوب نبي است.
پس از گرفتار شدن وي، عده اي علت مصيبت ها را گنهكاري وي شمردند؛ اما وي آن را رد مي كند؛ اما علت آنرا نمي داند. تا اينكه خداوند، عظمتش را به وي ياد آور مي شود. پس وي توبه كرده و خداوند نعمت و روزي وي را بيش از پيش فزون مي سازد.
2. كتاب مزامير، كه مجموعه 150 سرود پيرامون نيايش، پرستش و توكل بر خداست. نيمي از سروده ها منسوب به حضرت داوود است.
3. كتاب امثال سليمان، تأكيدي است بر اهميت دانش و اينكه خدا ترسي، كليد دانش است. بر جوانان هم لازم است كه نصايح پدر و مادرشان را بپذيرند. پس اين كتاب، سراسر حكمت است و نـُصح (خير خواهي)، و منسوبست به سليمان.
4. كتاب جامعه، كه هر چند منسوبست به سليمان؛ اما نويسنده واقعي آن ناشناخته است. نويسنده هر كه هست، نگاهي مأيوس و سراسر بدبينانه دارد به زندگي، و انسان را يكسره بين ايمان و شك، اميد و يأس، لذت و رنج رها مي سازد.
5. غزل غزل هاي سليمان، مملوّ اشعار عاشقانه سليمان است. حكايت اين عشق، هر چند زميني است؛ اما بر معشوقه هاي آسماني پهلو مي زند!
نام خاص خدا در دين يهود، يَهُـوَه است به معناي باشنده (موجود). اين نام نزد يهوديان آن قدر محترم و مقدسه كه به زبان آوردنش حتي از طريق قرائت تورات، حرام است!
به خاطر همين، تلفظ صحيح و حقيقي اون كمي مشكله، و در كتب علمي غربيان اونو بدون حركت ((YHWH ثبت كرده اند. جالبه بدونيم كه اين نام در وقت قرائت تورات به اِدوناي (معادل سيّدي! : آقاي من) تبديل مي شه و به اعتقاد برخي پژوهشگران، تركيب (ياهو) ـ كه از نظر دستور زبان عربي كاملاً غلطه ـ از يَهُوَه اقتباس شده است. (يَـهو) و (ياهو) هم نام دو بت در منطقه خاورميانه قديم بوده است.
اما از ديگه نام هاي خدا كه در تورات آمده ( اِهـيِِـِه اَشِـر اِهـيِِـِه) به معناي: هستم آنچه هستم، است. (ر.ك سفر خروج14:3) كه اتفاقاً در دعاي شب عرفه، ياد شده در مفاتيح الجنان نيز آمده:
اللهم يا شاهد كلِّ نجوي! و ... تا مي رسد به قسم دادن خدا به نام برخي انبيا از آدم تا موسي و خاتم، و كتاب تورات و زبور و فرقان (قرآن) و بعدش اين عبارت است: و بـِـآهِياًّ شَراهِيّاً: يعني قَسمِت مي دهم به اين نامت: آهِياًّ شَراهِيّاً. اين نام در اثر نسخه برداري افراد كم اطلاع به اين صورت ضبط شده است.
در مورد قسمت سوم كتب عهد عتيق، يعني كتوبييم خواهم گفت.
چنانكه گذشت، كتب عهد قديم؛ شامل ۳ بخش: تورات(بخش تاريخي عهد عتيق)؛ نبييم(كتب انبيا) و كتوبيم(حكمت، مناجات و شعر) است.
از تورات، اندكي دانستيم. و اكنون نوبت آشنائي با كتب انبيا است كه شامل پيشگوييهاي آن بزرگواران از گذشته، حال و آينده شان است. كتب و مؤلفينش(يعني همان انبيا)، تعدادشان هفده است و پُـر اند از تبشير و تنذير قوم.
اولينش كه طولاني ترين و معروف ترينشان هم هست، كتاب اِشَعياست كه سراسر پيشگويي است.
مراثي اِرميا كه شامل نوحه سرائي وي در خرابي اورشليم است.
كتاب دانيال و حبَّــقوق(به ترتيب مدفون در شوش و تويسركان) از كتب مشهور اين بخش اند.
كتاب يونس نيز در بردارنده داستان سفر و در اعماق جان يك ماهي دريايي است.
كتب ديگر، كتاب اين حضرات است: هوشع نبي، يوئيل،ميكاه، ناحوم، صَـفنيا، حَـجّا، زكريا و ملاكي است.
دانستيم كه تورات مشتمل است بر اسفار خمسه: 1. پيدايش(genesis)؛ 2. خروج(exodus)؛ 3. لاويان(Leviticus)؛ 4. اَعداد(numbers) و آخرينش سفر تثنيه(Deuteronomy)
اما توضيحي مختصر پيرامون هر يك.
سفر پيدايش: ابتداي تورات، داستان چگونگي خلقت جهان و انسان، قرار حضرت آدم در محيط زيبا و پر نعمت بهشت آمده است. و در پي آن گناه كردن وي و هبوط در زمين و بالاخره حكايت فرزندان وي تا حضرت نوح، ابراهيم و يعقوب و مهاجرت يعقوب(بني اسرائيل) به مصر و با ذكر مرگ يوسف در مصر خاتمه مي پذيرد.
سفر خروج: اين كتاب، زندگي نامه موسي است از تولد تا رشد در دربار فرعون و حكايت كُشت يك تن مصري و سپس فرار موسي و سرانجام شنفتِ صدايي از درون بوته خار كه وي را به مقام نبوت دعوت مي كرد.
سفر لاويان: لاوي نام يكي از فرزندان يا نوه هاي منسوب به يعقوب است. از 12 تا فرزند يعقوب، فرزندان لاوي وظيفه كهانت قوم بني اسرائيل را به عهده داشتند. بنا بر اين لاويان، لبريز از احكام كهانت و وظايف كاهنان يهود است.
سفر اعداد: اين كتاب، ماجراي سرگرداني قوم يهود را در بيابان ياد آور است و تعداد جمعيت اين قوم را بيان مي كند.
سفر تثنيه: تثنيه بعني تكرار، و چون احكام ديني ذكر شده در تمامي كتب پيشين را دوباره تكرار و ياد آور شده است؛ لذا به اين نام مسما است.
بعد از سرگرداني قوم يهود، و وقتي ايشان به مرز اردن و سرزمين موعود مي رسند، موسي براي قومش هم احكام دهگانه را گقت و هم جانشين تعيين كرد. پايان كتاب، ذكر پايان عمر موسي و عزاداري بني اسرائيل است.
دانشمندان مي گويند، نگارش سفر تثنيه، يك حركت اصلاحي ديني در قرن هفتم ق م بوده است. در آن زمان، قوم يهود در كنار پرستش خداي حقيقي، به آيين هاي شرك آميز در معابد گوناگون روي آورده بودند و لذا نگارش سفر تثنيه، در حقيقت توصيه اي مجدد به روي آوري به دين و تجديد پيمان با خداي واحد است.
