در اوایل قرن یکم از میلاد و پس از تجاوز رومیان به فلسطین، کاهنی «یوحنان» نام از میان لشکر روم گریخت و در شهر ساحلی یبنه، دار التعلیمی بنا کرد که به عبری می گویند: مدراش.

او شاگردان زرنگ و باهوش را از مناطق مختلف، گرد هم آورد تا در آینده ای نزدیک، اساتید (کاهنان)ی شوند که بتوانند بر کتب مقدس، مفسر باشند.

چندی بعد، دو تن از فارغ التحصیلان مدراش ها ، یعنی «ربی مایر» و «ربی یهود» به تألیف کتاب «میشنای کبیر»( (Mishnaیا همان نسخه ثانی تورات موفق شدند. این کتاب، تفسیر و ترجمه تورات در قرن دوم است. 

میشنا چند سال بعد، توسط ربی هایِ یهودیِ بابل، تکمیل گشت و به نام گِمارا (Gemarra (عرضه شد. 

 در این سال ها مجموعه ای دیگر هم کتابت شد که موسوم بود به حگاده (حلاقه) و البته شامل روایات غیر مکتوب و شفاهی که نسل به نسل در قالب اخبار و اساطیر در میان یهودیان می چرخید. 

و سر انجام، «تَلمود»)  (Talmudآفریده شد که شامل تمامتِ میشنا، گمارا و حگاده بود. تَلمود، نزد یهود در درجه دوم از اهمیت قرار دارد و در اواخر قرن پنجم، تحریر شد. هیچ یک از علمای یهود، بدون آگاهی از تَلمود نمی توانند به تفسیر قانون یهود بپردازند.  

رفتگر جوانی، عاشق دختری شد. به کسی جرأت گفتنش را نداشت. دختر هم نمی دانست. فقط صبح های سحر، کوچه دختر را از هر جای دیگر تمیزتر می کرد.

                                                                 ( عطا پور. از مجموعه داستانک روزنامه همشهری)

برای این روزهای قشنگ، مطلبی نوشته ام البته در  ابجد . دیدنش بد نیست. 

  با تعریفی که من از فقه می شناسم (برنامه عملی زندگی) می توانم بگویم تورات با پنج سفرش، جاده پُر تابلوی مسافرت یهودی زادگان است از گهواره تا گور. گرچه تورات، کتاب تاریخ (زندگی نامه موسی و تاریخ قومش)، و سراسر اعتقاد فکن و اخلاق آفرین هم هست.

 به ترتیب می آیم. از سفر اول یا همان پیدایش و گذرا رد می کنم و بسنده به این دستور خدا به ابراهیم و نسلش:

« تمان مردان و پسران شما باید ختنه کنند تا نشان دهند عهد مرا پذیرفته اند. هر پسرِ 8 روزه باید ختنه شود.» (پیدایش: 17: 9-14)

در باب های 18 و 19 همین کتاب، به حرمت نزدیکی با همجنس، محارم و نیز حرمت ازدواج با زن همسر دار اشارات شده است.

در اسفار بعدی، البته وضع متفاوت است. موسایِ مصلح، شریعت را به تمامه بر ذهنِ یهود، انشا و بر دلشان القا کرد. این احکام؛ شامل عبادات و معبد کاهنان، احکام نجاسات، احکام خوردنی ها و آشامیدنی ها، حقوق و نظام جرائم و مجازات هاست. (مثلاً رک: باب های 21 تا 31 سفر خروج، احکام یادشده در باب های 12 تا 26 از سفر تثنیه و سراسر کتاب لاویان).

در کتاب دائره المعارف دین یهودی(jewish encyclopedia جلد 4، صص186ـ181 تعداد کل احکام صادره از جانب یهوه را ۶۱۳ حکم یاد کرده است. 

از دیگر کتب معتبر دینی یهود، تلمود است به تالیف یهودا هناسی ( متولد ۱۳۵ م). تلمود در اهمیت، مُثنای تورات است و پُر است از احکام زندگی عملی. از طهارت و آداب زناشوئی گرفته تا مباحث مالی، زیارات، اعیاد و کشاورزی.