پدر دست خالی آمد و گفت: میوه گران است. نه دست ما می رسد بخریم نه دست همسایه هامان.

مادر گفت: غمی نیست، چند روز دیگر انگورهای خانه می رسد.

بعد رفت و ساقه های روندۀ مو را به طرف خانه همسایه خم کرد.

پدر گفت: تو که هر سال برایشان انگور می بری؟!

مادر جواب داد: اینجوری هر وقت دلشان خواست می چینند.

چند روز بعد در زدند. همسایه بود با ظرفی پر از انگور. آنها هم دستشان رسیده بود. (داستانک: پوران انصاری)

در اینکه آیا نویسنده ی تورات، موسی است یا نه، بحث فراوان شده است. کتاب «مصنف واقعی اسفار 5 گانه» باروخ اسپینوزا (با ترجمه ی علیرضا آل بویه، منتشر شده در مجله ی 7 آسمان ش 1) شرح خوبی بر این ماجرا است.

 در این کتاب آمده: فریسیان آن قدر درباره‏ ی هویت [واقعى‏] نویسنده اسفار پنجگانه مطمئن بودند که هر کس را که با آنان در این موضوع ‏مخالفت مى‏کرد، بدعت گذار به حساب مى‏آوردند. اما با وجود این، ابن عزرا ــ که ‏روشنفکر و برخوردار از معلومات کافى بود ــ در تفسیرش بر سفر تثنیه بر آن شد که با این عبارات موجود در تورات می توان اثبات کرد که موسی نویسنده ی تورات نیست:

«آن طرف اردن، و... اگر چنان باشد که رمز دوازده را بدانى...... در آن وقت کنعانیان در آن زمین بودند... در کوه خدا به او وحى‏مى‏شود... سپس تخت‏خواب او، تخت آهنین او را نظاره کن؛ بنابراین، تو این‏حقیقت را خواهى دانست».

او با واکاوی این عبارات نشان ‏داد که نویسنده کسی بوده که مدت هاى طولانى بعد از موسى مى‏زیسته است، و به علاوه، کتابى که موسى نوشته، با کتاب هاى باقى‏مانده تفاوت دارد.

اسپینوزا می گوید، ابن عزرا براى اثبات مطلب به این حقایق توجه می دهد:

.1 موسى نمى‏تواند نویسنده ی مقدمه ی سفر تثنیه باشد، چرا که او هرگز از اردن عبور نکرده‏است.

.2 همه ی کتاب موسى از آغاز تا انجام گرداگرد یک مذبح نوشته شده است (سفر تثنیه 27: 1ـ 9) مذبحى که بر طبق نظر ربی ها فقط مشتمل بر دوازده سنگ بوده است. بنابراین، کتاب‏موسى باید بسیار کم حجم‏تر از این اسفار پنجگانه بوده باشد.

.3 در سفر تثنیه (31: 9) این عبارت آمده است: «و موسى این تورات را نوشته» کلماتى‏که نمى‏توان به موسى نسبت داد بلکه باید از نویسنده دیگرى باشد که اعمال و نوشته‏هاى‏موسى را حکایت مى‏کند.

.4 در سفر پیدایش (12: 6)، مورخ (راوى) بعد از نقل سیر و سفر ابراهیم در سرزمین‏کنعان، مى‏افزاید: «و در آن وقت کنعانیان در آن زمین بودند»؛ بنابراین، او به وضوح، زمانى راکه [این قسمت را] مى‏نوشته، مستثنا کرده است. لذا این قسمت باید بعد از رحلت موسى‏نوشته شده باشد، یعنى زمانى که کنعانیان از این زمین اخراج شده و دیگر مالک آن نبودند.

ابن عزرا در تفسیرش بر این قسمت به مشکل زیر اشاره دارد: «در آن وقت کنعانیان در آن‏زمین بودند» (یعنى) ظاهرا کنعان نوه نوح، این زمین را که نام او را بر خود دارد، از شخص‏دیگرى گرفته است. اگر این معنى درست نباشد، پس در آنجا رمزى وجود دارد و بگذارید کسى که آن را مى‏فهمد ساکت بماند؛ یعنى اگر کنعان بر این مناطق استیلا یافته است، معنى‏آن این خواهد بود که کنعانیان در آن هنگام در آن سرزمین بودند، در تمایز با زمانى که این‏سرزمین در دست دیگرى بوده است.

.5 در سفر پیدایش (22: 14) کوه موریا «کوه خدا» نامگذارى شده است، نامى که بعد از ساختن معبد بزرگ به آن داده شده است؛ انتخاب این کوه بعد از موسى بوده است؛ زیراموسى به هیچ مکانى که خدا انتخاب نموده باشد، اشاره نکرده، بلکه او خبر داده است که‏خداوند در آینده مکانى را انتخاب مى‏کند که نام او بر آن اطلاق شود.

 و دلایل دیگر که علاقمندان به شماره ی اولِ7 آسمان مراجعه کنند.

تورات حاوی 613 فرمان؛ شامل واجبات (اوامر) و محرمات (نواهی) است.  365 تا از آنها (برابر با تعداد روزهای شمسی)  مربوط اند به محرمات، و الباقی که 248 فرمان ( برابر با تعداد اعضای آدمی) است مربوط اند به واجبات.                                                                                                                                                                                  

از واجبات (یا همان اوامر) یکی اعتقاد به خود خداست (مثلاً آمده که: هر یهودی باید به وجود خدا معتقد و یگانگی اش را تصدیق کند) و دیگر به تورات (مثلاً هر یهودی باید در هر صبح و شام تورات بخواند و به دیگران بیاموزد).

دیگر از واجبات، احکام معابد و موقوفات آن، و کاهنان است (مثلاً: کاهنان باید قوم بنی اسرائیل را برکت دهند).

اما آیین قربانی و نذر و کفارات در آیین یهود واقعآَ قابل مطالعه است (مثلاً به این کفاره توجه کنید! برای سرقت یا سوگند دروغ یا دیگر گناهانی که چنین اند، باید یک قربانی گناه تقدیم شود. انسان باید در محضر خدا به گناهانش اعتراف کرده، توبه کند)

قوانین روزانه بخش دیگری از اوامر است (مثل: می گساری حرام است) و نیز احکام کشاورزی (مثل: حرام است که کلِ مزرعه را درو کنید، مگر آنکه گوشه ای از آنرا برای فقرا بگذارید).

تجارت، معاملات، و عدالت نیز بسیار مهم اند و پُر مسأله. (در عدالت، شرائط قاضی یکی اینست: نباید کسی را بدون محاکمه درست و عادلانه اعدام کنید).

یهود در سال های 1200 قبل از میلاد و دُرست در زمانی که سرزمین مصر، گرفتار پرستش طبیعت و انسان پرستی بود، شاهد نوازش شارع و نزول تورات شد. این شریعت، به یقین تحولی بزرگ در ساخت نظام مند بین انسان و خدا به نمایش گذارد.

به درستی خدا در بقره/47 آن قوم را بر سایر ملل موجودشان برتری بخشید: (و فضلنهم علی العالمین). گر چه کتاب مقدس یهود، دست مال بشر نادان شد؛ اما همین تحریف شده هم خود کتابی است خواندنی. مخصوصاً برای آنها که اهل دقت و مقایسه و انتخاب برترین ها هستند.